Ile wynoszą zasiłki rodzinne w Szwajcarii i co, gdy dziecko mieszka w Polsce
Pracownik w Szwajcarii dostaje co najmniej 215 franków miesięcznie na dziecko i 268 franków na dziecko, które się uczy. Wiele kantonów płaci więcej. Zasiłek należy się w pełnej wysokości także wtedy, gdy dziecko mieszka w Polsce.
Zasiłki rodzinne (Familienzulagen) mają częściowo pokryć koszty utrzymania dzieci. Minimalne kwoty ustala federalna ustawa o zasiłkach rodzinnych (FamZG), a kantony mogą je podwyższyć. Pracownik dostaje zasiłek zwykle razem z pensją, a pracodawca rozlicza go z kasą rodzinną (Familienausgleichskasse).
Rodzaje zasiłków
- Kinderzulage (zasiłek na dziecko): co najmniej 215 franków miesięcznie, od miesiąca urodzenia do miesiąca, w którym dziecko kończy 16 lat.
- Ausbildungszulage (zasiłek na naukę): co najmniej 268 franków miesięcznie, od rozpoczęcia nauki po szkole obowiązkowej, najwcześniej od miesiąca 15. urodzin, do końca nauki, najdłużej do miesiąca 25. urodzin.
- Niektóre kantony płacą jednorazowy zasiłek z okazji urodzenia lub adopcji (Geburtszulage, Adoptionszulage).
Ile płacą kantony w 2026 roku
Miesięczne kwoty według zestawienia BSV (zasiłek na dziecko / na naukę):
- Zurych: 215 do 12. roku życia i 268 później / 268;
- Berno: 250 / 310;
- Bazylea-Miasto: 275 / 325;
- Argowia: 225 / 278;
- Zug: 330 / 330, a od 18. roku życia 385;
- Genewa: 311 / 415, od trzeciego dziecka 411 / 515;
- Vaud: 322 / 425, od trzeciego dziecka 365 / 468.
Pracodawca należy do kasy rodzinnej w kantonie, w którym ma siedzibę albo oddział. Oddział podlega przepisom swojego kantonu, a nie kantonu centrali.
Kto ma prawo
Prawo do zasiłków mają pracownicy, samozatrudnieni i osoby niepracujące o niskim dochodzie. Pracownik dostaje pełne kwoty także na części etatu, jeśli zarabia co najmniej 630 franków miesięcznie, czyli 7560 franków rocznie. Przy kilku pracodawcach zasiłek wypłaca ten, który płaci najwyższą pensję. W razie choroby lub wypadku zasiłki płyną w miesiącu, w którym zaczęła się niezdolność do pracy, i przez trzy kolejne.
Kto pracuje jednocześnie na etacie i na własny rachunek, dostaje zasiłki przez pracodawcę, jeśli pensja przekracza 7560 franków rocznie, a umowa jest bezterminowa albo zawarta na ponad sześć miesięcy. Osoba niepracująca ma prawo do zasiłku, gdy jej dochód do opodatkowania według prawa federalnego nie przekracza 45 360 franków rocznie i nie pobiera świadczeń uzupełniających do AHV/IV. Vaud podniósł ten próg do 60 480 franków, a Genewa, Jura i Ticino go zniosły.
Jeśli prawo mają oboje rodzice, o pierwszeństwie decyduje kolejność:
- osoba pracująca;
- osoba z władzą rodzicielską;
- przy wspólnej władzy: ta, z którą dziecko głównie mieszka;
- jeśli dziecko mieszka z obojgiem: ta, która pracuje w kantonie zamieszkania dziecka;
- jeśli oboje pracują poza tym kantonem albo oboje w nim: ta, która więcej zarabia jako pracownik.
Druga osoba może dostać dopłatę różnicy (Differenzzahlung), jeśli w jej kantonie ustawowe kwoty są wyższe.
Dziecko mieszka w Polsce
Obywatele UE i EFTA dostają szwajcarskie zasiłki na dzieci mieszkające w UE lub EFTA w pełnej wysokości. Jednorazowych zasiłków z okazji urodzenia i adopcji nie wypłaca się za granicę.
O tym, które państwo płaci pierwsze, decydują unijne przepisy o koordynacji, stosowane też wobec Szwajcarii:
- jeden rodzic pracuje w Szwajcarii, drugi mieszka z dziećmi w Polsce i nie pracuje: najpierw płaci Szwajcaria, a Polska może dopłacić różnicę (dodatek dyferencyjny);
- oboje rodzice pracują, jeden w Szwajcarii, drugi w Polsce: najpierw płaci Polska jako kraj zamieszkania dzieci, a Szwajcaria dopłaca różnicę, jeśli jej świadczenie jest wyższe.
W Polsce kraj pierwszeństwa ustala wojewoda, a decyzję o świadczeniach wydaje ZUS. Od 1 czerwca 2022 roku świadczenie wychowawcze 800+ jest wypłacane w pełnej wysokości, niezależnie od tego, które państwo ma pierwszeństwo.
Jak złożyć wniosek
- Pracownik wypełnia formularz (Fragebogen) i składa go u pracodawcy. Samozatrudniony składa go w swojej kasie rodzinnej, osoba niepracująca w kantonalnej kasie wyrównawczej (Ausgleichskasse) kantonu zamieszkania.
- Dołącz dokumenty, o które prosi kasa.
- Zgłaszaj zmiany, które wpływają na zasiłek, na przykład przeprowadzkę dziecka, koniec nauki albo zmianę pracy drugiego rodzica.
- Zaległe zasiłki możesz odzyskać najwyżej za pięć lat wstecz. Nienależnie pobrane trzeba zwrócić.
Zasiłki i dopłaty różnicy należy przekazać osobie, która opiekuje się dzieckiem, dodatkowo do alimentów.