Okres próbny, wypowiedzenie i 13. pensja: co mówi szwajcarskie prawo pracy

Szwajcarskie prawo pracy zapisano w Kodeksie zobowiązań (Obligationenrecht, OR), od art. 319. Wiele branż ma układy zbiorowe pracy (Gesamtarbeitsvertrag, GAV), które mogą przyznawać więcej, na przykład wyższą pensję minimalną albo 13. pensję. Część z nich Rada Federalna uznała za powszechnie obowiązujące. Wtedy wiążą wszystkie firmy danej branży, także te, które układu nie podpisały. Przeczytaj umowę razem z GAV swojej branży, jeśli taki istnieje.

Pisemna informacja

Jeśli umowa jest na czas nieokreślony albo na dłużej niż miesiąc, pracodawca musi najpóźniej miesiąc po rozpoczęciu pracy przekazać ci na piśmie: nazwy stron, datę rozpoczęcia, stanowisko, wynagrodzenie z dodatkami i tygodniowy czas pracy (art. 330b OR). Zmiany tych punktów też przekazuje na piśmie w ciągu miesiąca.

Okres próbny (Probezeit)

• Jeśli nic nie ustalono, okresem próbnym jest pierwszy miesiąc pracy.
• Umowa pisemna, umowa normalna (Normalarbeitsvertrag) albo GAV mogą go zmienić, najwyżej do trzech miesięcy.
• W okresie próbnym każda strona może wypowiedzieć umowę w dowolnym dniu z 7-dniowym terminem.
• Jeśli w tym czasie chorowałeś, miałeś wypadek albo wypełniałeś obowiązek ustawowy, okres próbny wydłuża się odpowiednio.
• Ochrona przed wypowiedzeniem w czasie choroby, opisana niżej, zaczyna działać dopiero po okresie próbnym.

Terminy wypowiedzenia

Po okresie próbnym umowę na czas nieokreślony wypowiada się na koniec miesiąca (art. 335c OR):

• z miesięcznym wyprzedzeniem w pierwszym roku pracy;
• z dwumiesięcznym od drugiego do dziewiątego roku;
• z trzymiesięcznym od dziesiątego roku.

Umowa pisemna albo GAV mogą zmienić te terminy. Poniżej miesiąca można je skrócić tylko w GAV i tylko w pierwszym roku pracy. Strona, która wypowiada umowę, musi na żądanie drugiej strony podać powód na piśmie (art. 335 OR).

Ochrona w czasie choroby

Po okresie próbnym pracodawca nie może wypowiedzieć umowy, gdy bez własnej winy nie możesz pracować z powodu choroby lub wypadku (art. 336c OR):

• przez 30 dni w pierwszym roku pracy;
• przez 90 dni od drugiego do piątego roku;
• przez 180 dni od szóstego roku.

Ochrona obejmuje też ciążę i 16 tygodni po porodzie. Wypowiedzenie złożone w tym czasie jest nieważne. Jeśli przyszło wcześniej, bieg terminu wypowiedzenia zatrzymuje się na czas ochrony i rusza dalej po niej. Gdy tak przedłużony termin nie kończy się z końcem miesiąca, umowa trwa do najbliższego końca miesiąca.

Pensja w czasie choroby

Jeśli zatrudnienie trwa dłużej niż trzy miesiące albo zawarto je na ponad trzy miesiące, pracodawca płaci pensję także wtedy, gdy bez swojej winy nie możesz pracować, na przykład z powodu choroby (art. 324a OR). W pierwszym roku pracy przez trzy tygodnie, później przez odpowiednio dłuższy czas, zależny od stażu i okoliczności. Umowa pisemna albo GAV mogą to uregulować inaczej, jeśli rozwiązanie jest dla pracownika co najmniej równoważne. To samo dotyczy ciąży.

13. pensja

Kodeks nie zobowiązuje pracodawcy do wypłaty 13. pensji. Dodatkowe wynagrodzenie z okazji, na przykład na Boże Narodzenie (Gratifikation), należy się, jeśli je uzgodniono. Przy odejściu przed tą okazją proporcjonalna część należy się tylko wtedy, gdy przewiduje to umowa (art. 322d OR). Sprawdź więc w umowie i w GAV, czy 13. pensja jest zapisana i jak liczy się ją za niepełny rok.

Urlop i nadgodziny

• Przysługują co najmniej 4 tygodnie urlopu rocznie, a do ukończenia 20 lat 5 tygodni (art. 329a OR). Za niepełny rok pracy urlop liczy się proporcjonalnie.
• Nadgodziny pracodawca może za twoją zgodą oddać czasem wolnym co najmniej tej samej długości. Jeśli ich nie odda i na piśmie nie ustalono nic innego, płaci za nie pensję z dodatkiem co najmniej 25 procent (art. 321c OR).

Świadectwo pracy

W każdej chwili możesz zażądać świadectwa pracy (Arbeitszeugnis), które opisuje rodzaj i czas zatrudnienia oraz twoje wyniki i zachowanie (art. 330a OR). Na twoją prośbę świadectwo ogranicza się do rodzaju i czasu pracy.

Przy sporze o wypowiedzenie albo wynagrodzenie warto przed podpisaniem czegokolwiek zasięgnąć porady prawnej.