Pozwolenia L, B, C i G: czym się różnią i jak przejść z L na B
Polak może pracować w Szwajcarii dzięki umowie o swobodnym przepływie osób, ale potrzebuje zezwolenia na pobyt. To, które dostanie, zależy od długości umowy o pracę i od tego, gdzie mieszka. Na osiedlenie (C) czeka się w przypadku Polaków zwykle 10 lat.
Zezwolenia dla obywateli UE i EFTA wydają kantonalne urzędy migracyjne (Migrationsamt). Dokument ma formę karty (Ausländerausweis) oznaczonej literą. Zasady opisuje Sekretariat Stanu ds. Migracji (Staatssekretariat für Migration, SEM).
Praca krótsza niż trzy miesiące
Kto pracuje w Szwajcarii krócej niż trzy miesiące w roku kalendarzowym, nie potrzebuje zezwolenia. Taką pracę zgłasza się w procedurze online (Meldeverfahren). Przy dłuższym zatrudnieniu trzeba w ciągu 14 dni od przyjazdu i przed pierwszym dniem pracy zameldować się w gminie.
L: pobyt krótkoterminowy
Ausweis L (Kurzaufenthaltsbewilligung) przysługuje, gdy masz umowę o pracę na co najmniej trzy miesiące i krócej niż rok. Zezwolenie jest ważne tak długo jak umowa. Można je przedłużać, ale łączny pobyt na L musi być krótszy niż 12 miesięcy. L dostają też osoby szukające pracy. Nie daje ono prawa do pomocy społecznej (Sozialhilfe).
B: pobyt na pięć lat
Ausweis B (Aufenthaltsbewilligung) przysługuje przy umowie na czas nieokreślony albo na co najmniej 365 dni. Jest ważny pięć lat i przedłuża się go o kolejne pięć. Przy pierwszym przedłużeniu kanton może skrócić ważność do roku, jeśli ktoś od ponad 12 miesięcy z rzędu jest bezrobotny wbrew swojej woli.
B mogą dostać także:
- samozatrudnieni, jeśli przy wniosku udokumentują rzeczywistą działalność;
- osoby niepracujące, jeśli wykażą wystarczające środki oraz ubezpieczenie zdrowotne i wypadkowe.
Zezwolenie B pozwala zmienić pracodawcę albo przejść na własną działalność. Wyjątkiem są stanowiska związane z władzą publiczną, na przykład w wojsku, policji czy sądownictwie.
Jak przejść z L na B
- Postaraj się o umowę na czas nieokreślony albo na co najmniej rok. Taka umowa daje prawo do B, nawet jeśli wcześniej miałeś L.
- Zgłoś zmianę we właściwym urzędzie i dołącz nową umowę. Kto zakłada własną działalność, też zgłasza zmianę statusu i dostaje B na pięć lat.
- Licz się z limitem. Kolejne umowy krótsze niż rok nie dadzą B, a L można przedłużać łącznie do mniej niż 12 miesięcy.
Formularze, opłaty i to, czy zmianę zgłasza się w gminie, czy bezpośrednio w kantonie, podaje urząd migracyjny twojego kantonu.
C: osiedlenie
Ausweis C (Niederlassungsbewilligung) jest bezterminowy, choć sama karta jest wystawiana na pięć lat w celach kontrolnych. Umowa o swobodnym przepływie osób nie reguluje zezwolenia C. Obywatele 17 państw, na przykład Niemiec, Francji, Włoch i Austrii, dostają je po pięciu latach dzięki umowom o osiedleniu. Polska takiej umowy ze Szwajcarią nie ma.
Polaków obowiązują ogólne zasady z ustawy o cudzoziemcach i integracji (AIG, art. 34). Kanton może przyznać C, gdy:
- mieszkasz w Szwajcarii łącznie co najmniej 10 lat na L lub B, w tym ostatnie pięć lat nieprzerwanie na B;
- nie ma podstaw do cofnięcia zezwolenia;
- jesteś zintegrowany, co obejmuje znajomość języka urzędowego miejsca zamieszkania co najmniej na poziomie A2 w mowie i A1 w piśmie.
Po pięciu latach nieprzerwanie na B można dostać C wcześniej, jeśli dobrze porozumiewasz się w lokalnym języku. SEM wymaga wtedy poziomu B1 w mowie i A1 w piśmie. Ustawa mówi, że kanton „może” przyznać C, więc decyzja należy do niego.
Przykład kantonu Berno: lata na L wliczają się do dziesięciu tylko wyjątkowo. Urząd sprawdza rejestr karny, a także zaległe egzekucje (Betreibungen) i długi podatkowe. Egzekucje ze statusem „Rechtsvorschlag”, „eingeleitet” albo „bezahlt” zwykle nie przeszkadzają. Znajomość języka potwierdza certyfikat, na przykład test fide, albo nauka w szkole obowiązkowej przez co najmniej trzy lata, w szkole średniej lub na studiach w tym języku.
G: pracownicy przygraniczni
Ausweis G (Grenzgängerbewilligung) dostają obywatele UE i EFTA, którzy mieszkają w państwie UE lub EFTA i pracują w Szwajcarii. Do swojego zagranicznego miejsca zamieszkania muszą wracać co najmniej raz w tygodniu. Stref przygranicznych już nie ma, więc można mieszkać na przykład w Niemczech i pracować w dowolnym kantonie. Przy umowie na czas nieokreślony lub dłuższej niż rok G jest ważne pięć lat. Przy umowie od trzech miesięcy do roku obowiązuje tyle, ile umowa. Zezwolenie wydaje kanton, w którym pracujesz.